طراحی داخلی، قدمتی قرین به صد سال دارد. مصریان دوران باستان، اولین افرادی بودند که به زیبایی فضای داخلی علاقه نشان دادند. در دوران امروز، طراحی داخلی با توجه به پیشرفتهای تکنولوژی، مدام در حال تغییر و تحول است. در این مطلب تاریخچه طراحی داخلی در ایران و سایر کشورهای جهان را به صورت مفصل از عصر باستان تا امروز مورد بررسی قرار داده و شما را با سبکهای متنوع طراحی داخلی آشنا خواهیم کرد.
تاریخچه طراحی دکوراسیون داخلی دوران باستان
طراحی داخلی در طول قرنهای ۱۷ و ۱۸ میلادی به معماران سپرده نمیشد و صنعتگران و خانهداران در این عرصه فعالیت داشتند. حتی معماران برای طراحی داخلی پروژههای خود، به صنعتگران مراجعه میکردند. عمل طراحی داخلی، به مصریان باستان برمیگردد. مصریان خانههای سادهی خود را با لوازم در دسترسی مانند پوست حیوانات، منسوجات ساده، نقاشیهای دیواری، سفال و مجسمههای رنگی تزئین میکردند. در ادامه به صورت تفصیلی، تاریخچه طراحی داخلی دوران باستان را مورد بررسی قرار میدهیم.
عصر حجر از ۶۰۰۰ تا ۲۰۰۰ قبل از میلاد
سالهای ۶۰۰۰ تا ۲۰۰۰ قبل از میلاد، تحت عنوان عصر حجر شناخته شده و در این بازهی زمانی شاهد اولین نشانههای توجه به طراحی داخلی هستیم. در خانههای ماقبل تاریخ تزئیناتی دیده شده است که اغلب از چوب و پوست حیوانات ساخته شده بودند.
اروپای نوسنگی از ۲۰۰۰ تا ۱۷۰۰ قبل از میلاد
با بررسی اجمالی تاریخچه طراحی دکوراسیون داخلی، میتوانیم خواستگاه ظهور سبکهای طراحی داخلی کلاسیک و مدرن را دریابیم. در دورهی اروپای نوسنگی که به سالهای ۲۰۰۰ تا ۱۷۰۰ میلادی اطلاق میشود، شاهد اولین سفالهای دستساز هستیم که در خانههای آن دوران، نقش کاربردی و تزئینی داشتهاند.
مصر باستان ۲۷۰۰ قبل از میلاد
با ظهور خانوادههای سلطنتی در مصر باستان، شاهد زندگی مردم در سازههایی به جز کلبههای گلی هستیم که در آنها تزئیناتی به چشم میخورند. دیوارهای داخلی دارای نقاشیهای دیواری بودهاند که تاریخ اعتقادات مردم آن جغرافیا را به نمایش میگذارند. همچنین تاریخچه رنگها در دکوراسیون داخلی از این دوره مطالعه میشود. از جمله تزئینات دیگر میتوانیم به گلدانها و مجسمهها اشاره کنیم. به دلیل استفاده از این المانهای جدید است که تاریخچه طراحی داخلی معمولا از مصر باستان مطالعه میشود.
امپراتوری یونان ۱۲۰۰ تا ۳۱ قبل از میلاد
پیشرفت تمدن و سبک زندگی باعث شد که برای اولین بار خانوادههای ثروتمند یونان در این دوران، خانههای خود را به سبکهای منحصر به فردی تزیین کنند. ستونها ستوننماهای باشکوه از مشخصههای اصلی این دوره محسوب میشوند. همچنین یونانیان استانداردهای بسیاری را برای ساخت فضاهای داخلی تعریف کردند و نام آنها در تاریخچه طراحی دکوراسیون داخلی ثبت شده است.
امپراتوری روم از ۷۵۳ قبل از میلاد تا ۴۸۰ میلادی
در این دوره زمانی به دلیل تحولات اقتصادی، حتی خاندان سلطنتی هم نمیتوانستند ثروت خود را صرفا با خانههایشان نشان دهند. در این دوره شاهد تزئین فضاهای داخلی با نقاشی دیواری و موزائیککاری هستیم. همچنین مبلمان این دوره با پایههای پنجهدار بسیار مشهور است و در حال حاضر در سبکهای تلفیقی مورد استفاده قرار میگیرد.
قرون وسطا از ۹۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی
طراحی داخلی در قرون وسطی به سمت تجملات و تزئینات دقیقی رفت. سبک گوتیک در این دوران متولد شد که با جزئیات تزئینی دقیق و سقفهای بلند شناخته میشود. قلعهها و کلیساها دارای سنگکاری زیبا و پنجرههای رنگارنگ بودند. این مکانها در عین عملکردی بودند، زیبا و چشمنواز نیز دیده میشدند.
با ورق زدن تاریخچه طراحی داخلی، متوجه میشویم که چگونه خلاقیت ما دستخوش تغییر شده است. ایدههای قدیمی همیشه الهامبخش طراحان جدید است و ثابت میکند که نگاه به گذشته تا چه حد مفید و پرمعنا است. برای مثال امروزه در طراحی داخلی کلینیک، فضای اداری و مسکونی میتوانیم از مشخصههای دوران گذشته الهام بگیریم و فضاهای باهویت و زیبایی خلق کنیم.
رنسانس تا روکوکو ۱۴۰۰ تا ۱۷۰۰میلادی
دوره رنسانس که از سال ۱۴۵۰ تا ۱۶۰۰ میلادی به طول انجامید، تغییراتی را در طراحی اروپایی ایجاد کرد. این دوره ایدههای سبک کلاسیک را با خود آورد و در آن شاهد اغراق زیاد در تجملات هستیم. در این دوره مردم به تزئینات دقیق، المانهای فانتزی و هنرهای نمایشی علاقهی زیادی نشان دادند. در دوران باروک، تجملگرایی به حد اعلای خود رسید. به ویژه در ایتالیا و شمال اروپا شاهد کلیساهای باشکوهی هستیم که از میان آنها میتوانیم به کلیسای سنت چارلز در رم اشاره کنیم که توسط فرانچسکو برومینی طراحی شده است.
سبک روکوکو در قرن ۱۸ ظاهر شد که از مشخصههای آن میتوانیم به پالتهای رنگ پاستلی، مبلمان ظریف و عناصر تزئینی عجیب و غریب اشاره کنیم. خانهها و کلیساهای این دوران، طرحهای نوآورانهای را نشان میدادند. از میان آنها میتوانیم به کلیسای سن لورنزو در تورین اشاره کنیم که توسط گوارینو گوارینی ساخته شده است. این کلیسا دارای گنبدی خاص با طاقهای منحصر به فرد و یک ناقوس در بالای آن است. با مشاهده تاریخچه طراحی داخلی از دوران باروک تا روکوکو شاهد خلاقیتهایی هستیم که در دکوراسیون فضاهای امروزی اثر گذاشتهاند.
تاریخچه طراحی دکوراسیون داخلی از نئوکلاسیک تا مدرن
طراحی داخلی از اواخر قرن ۱۸ تا اواسط قرن ۲۰ دستخوش تغییرات بسیاری بوده است. در این دوره شاهد سبکها و سلیقههای گوناگونی هستیم. سیک نئوکلاسیک که به اواسط قرن ۱۸ مربوط میشود، تغییرات بزرگی را نسبت به دوران قبل رقم زد. این سبک با نگاه به گذشته، پیشنهاداتی را ارائه داد که تا امروز نیز جالب توجه است.
عصر ویکتوریا ۱۸۳۷ تا ۱۹۰۱ میلادی
در طول دوران ویکتوریا (سالهای ۱۸۳۷ تا ۱۹۰۱ میلادی) شاهد ترکیب تزئینات سبکهای مختلف هستیم. فضاهای رنگارنگ و پرنقش و نگار از مشخصهی بارز این دوره از تاریخچه طراحی داخلی محسوب میشود. این سبک جلوهٰای غنی را ایجاد میکرد که شکوه و زیبایی را به نمایش میگذاشت.
عصر مدرن
از اوایل قرن بیستم، جنبش مدرنیستی مطرح شد که در آن عملکرد فضا اهمیت ویژهای دارد. به لطف تاثیر مکتب باهاوس در معماری، فضای داخلی سادهتر شد و بر روی عناصر ضروری زندگی تمرکز پیدا کرد. فضاهای مختلف بسته به نیاز و عملکرد طراحی میشدند و در آنها خبری از تزئینات اضافی نبود.
برای مثال طراحی داخلی کلینیک فیزیوتراپی فقط به جانمایی فضاها با توجه به استانداردهای موجود، انتخاب مبلمان استاندارد، پوشش کف، دیوار و سقف محدود میشود و عناصر تزئینی در آن جایی ندارد. از دوره نئوکلاسیک تا مدرنیسم، طراحی داخلی نمایانگر زمان و دورهی خاص خود است و با تکنولوژی جدید و سبک زندگی امروز، تغییر و تحول پیدا میکند.
تاریخچه طراحی داخلی در ایران
در جهانبینی غربی، تزئینات چیزی جدا بوده است که بعد از ساخت عناصر کاربردی مانند دیوار، کف و سقف به آن افزوده میشود. برای مثال با آویزان کردن یک لوستر لوکس به سقف، یا یک نقاشی فاخر، فضا تزئین میشده است.
اما در سنت معماری ایرانی، سقف نقش مهمی دارد؛ چرا که در اینجا تنها عملکرد مطرح نیست و نقش استعاری سقف بسیار مهم است. از این رو از سقف تحت عنوان آسمانه یاد میشود که دهانهی آن در مرکز قرار گرفته و در اصطلاح «هورنو» نامیده میشود. از دیگر المانهای مهم طراحی داخلی ایرانی میتوانیم به طاقچهها (که علاوه بر زیبایی، نقش فضایی برای نگهداری لوازم داشتند.)، پنجرههای ارسی با شیشههای رنگی و آینهکاری دیوارها اشاره کنیم. تاریخچه طراحی داخلی در ایران شامل دورههای زیر میشود.
دوران باستان (پیش از اسلام)
استفاده از مصالح طبیعی مانند سنگ و چوب همراه با تزئینات پیچیده، از مشخصه طراحی داخلی در این دوره است. طرحهای گیاهی و حیوانی در تزئینات فضای داخلی کاربرد بسیاری داشتهاند.
دوران اسلامی
با ورود اسلام به ایران، معماری و طراحی داخلی به سمت سادگی و معنویت بیشتر رفت. استفاده از الگوهای هندسی، کاشیکاری زیبا و خطوط اسلیمی در این دوران رواج پیدا کرد. در مساجد، مدارس، حمامها و خانهها شاهد فضاهای داخلی توسعهیافته و زیبایی هستیم. باغهای داخلی نیز از ویژگیهای طراحی داخلی این دوره محسوب میشود.
دوران قاجار
معماری و طراحی داخلی دوران قاجار تحت تاثیر سبکهای اروپایی بوده است. ورود مبلمان و اشیاء دکوراتیو اروپایی به خانههای اشرافی این دوران، گواه این امر است. آینهکاری دیوارها و سقف نیز از مشخصههای بارز این عصر است. در این دوره شاهد تنوع طرحهای تزئینی هستیم و ترکیب عناصر طراحی ایرانی و عربی بسیار مشهود است.
دوران معاصر
ارتباط با دنیای غرب و رواج پیدا کردن سبکهای مدرن، تاریخچه طراحی داخلی در ایران را با تحولاتی روبرو کرد. استفاده از مصالح جدید مانند فلز، بتن و رواج سبکهای مدرن اروپایی مانند مدرنیسم و مینیمالیسم، باعث شد که فضاهای داخلی شکل تازهای به خود بگیرند.
در حال حاضر نیز معماران و طراحان داخلی ایرانی از میراث تاریخی خود برای ساخت فضاهای امروزی و مدرن بهره میگیرند؛ تا فضایی اصیل و در عین حال امروزی خلق کنند. حتی در فضاهای عملکردی و مدرن نیز میتوانیم از عناصر فرهنگی گذشته خود استفاده کنیم. برای مثال در طراحی داخلی داروخانه، فضای اداری، بیمارستان و … میتوانیم المانهای ایرانی و اصیل را به کار ببریم و فضاهایی امروزی و با هویت داشته باشیم.
سخن پایانی
انسانهای هر جغرافیا در دورههای مختلف تاریخ، سبک زندگی متنوعی داشتهاند. این موضوع در طراحی و دکوراسیون داخلی نیز تاثیرگذار بوده است. با بررسی تاریخچه طراحی داخلی، دید بهتری نسبت به تحولات امروز پیدا میکنیم و با بهرهگیری از خلاقیتهای آن دوران، میتوانیم فضاهایی زیبا و اصیل طراحی کنیم که روح زندگی در آنها جریان دارد.
اگر قصد تغییر دکوراسیون فضای کار یا منزل خود را دارید، میتوانید از گروه معماری شیپ کمک بخواهید. تجربهی چندین ساله در معماری و طراحی داخلی فضاهای مختلف، شیپ را به مجموعهای قدرتمند و ماهر تبدیل کرده است. میتوانید نمونه کارهای این گروه را در بخش پروژههای شرکت معماری شیپ مشاهده کنید.
سوالات متداول
طراحی داخلی ایران در دوران قاجار چه تفاوتهایی پیدا کرد؟
در دوران قاجار، شاهد تاثیراتی از معماری و دکوراسیون غربی هستیم که در خانههای اشرافی و کاخها مشهود است.
معماری مدرن با معاصر چه تفاوتی دارد؟
معماری مدرن یک دوره را بیان میکند. در حالی که معماری معاصر یک عصر است که تا امروز ادامه دارد. پیشرفتهای زندگی امروزی باعث تغییر و تحولات روزانه در معماری و طراحی داخلی میشود.
طراحی داخلی در دوران باستان چگونه بوده است؟
در خانههای دوران باستان، تزئینات سادهای با پارچه، پوست حیوانات و ظروف سفالی دیده شده است.
چگونه میتوانیم از طراحی داخلی گذشته ایرانی در فضاهای امروزی بهره بگیریم؟
با بهرهگیری از عناصر معماری گذشته در فضاهای امروزی میتوانیم فضاهای باهویتی خلق کنیم. این تنها به تزئینات مربوط نمیشود؛ بلکه در سازماندهی فضاها نیز میتوانیم نگاهی به پیشینیان خود داشته باشیم.
معماری داخلی ایران بعد از اسلام چه تغییراتی پیدا کرد؟
بعد از ورود اسلام به ایران، معماری و طراحی داخلی به سمت معنویت بیشتری رفت. در عین حال همچنان تزئینات از عملکرد جدا نبودهاند. مقرنسکاری سقف، کاشیکاری و آینهکاری از مشخصات طراحی داخلی ایران بعد از ورود اسلام است.
بدون دیدگاه