بسیاری از پزشکان و متخصصان روی نقش فضا و محیط در التیام دردها و آرامش بیماران تأکید دارند. معماران با در نظر گرفتن اهمیت محیط روی حال بیماران، همواره تلاش کردهاند که کلینیکهای عمومی را به گونهای طراحی کنند که فرایند درمان به بهترین شکل انجام شود و بیماران در آرامش و سکوت به سر ببرند. یکی از سوالاتی که بسیاری از سازندگان بیمارستانها و کلینیکهای عمومی مطرح میکنند این است که برای طراحی کلینیک عمومی باید چه نکات تخصصی و مهمی را مد نظر قرار دهیم؟
در این مقاله تصمیم داریم 6 مورد از مهمترین نکات برای طراحی کلینیک عمومی را مورد بررسی قرار دهیم. در صورتی که تمایل دارید اطلاعات خوبی در مورد طراحی حرفهای و تأثیرگذار کلینیک عمومی کسب کنید، پیشنهاد میشود که 10 دقیقه زمان بگذارید و تا انتهای این مقاله با ما همراه شوید.
1. ورودی کلینیک را به شکلی شاخص و واضح طراحی کنید
ورودی کلینیک یکی از بخشهای مهم آن است و باید به گونهای طراحی شود که افراد بتوانند به راحتی آن را ببینند و تشخیص دهند. مراجعان و بیماران نباید برای یافتن ورودی کلینیک، از دیگران سوال بپرسند و راهنمایی بخواهند.
در ورودی کلینیک باید به صورت خودکار باز و بسته شود و نیازی به تماس دست با آن نباشد. محیطهای درمانی معمولاً آلوده هستند و با درهای اتوماتیک میتوان از تماس دستها با درها جلوگیری کرد.
2. در هنگام طراحی کلینیک عمومی به بخش پذیرش توجه ویژه داشته باشید
یکی از اولین نقاط ارتباط بین بیمار و کلینیک، بخش پذیرش است. این بخش باید به گونهای طراحی شود که کاملاً مشخص باشد و افراد حاضر در این بخش بتوانند سالن انتظار، اتاق پزشک و ورودی کلینیک را به راحتی مشاهده کنند. همچنین شیشه و ارتفاع پیشخوان پذیرش باید به گونهای طراحی شود که مسئول بخش پذیرش بتوانند معلولانی که روی ویلچر نشستهاند را به خوبی مشاهده کند.
3. معماری سالن انتظار؛ عاملی تأثیرگذار در راندمان درمانگاه و رضایت مراجعهکنندگان
بدون شک سالن انتظار یکی از مهمترین بخشهای کلینیک عمومی است و باید در معماری و طراحی آن حساسیت زیادی به خرج دهید. این سالن باید فضای کافی داشته باشد تا بیماران و همراهان آنها بتوانند به راحتی در آن قرار بگیرند و منتظر بنشینند تا نوبتشان شود. کافی بودن فضای اتاق انتظار و تهویه کافی آن، نقش مهمی در جلب رضایت مراجعهکنندگان دارد. سعی کنید در این فضا، صندلی به اندازه کافی قرار دهید. یکی از متداولترین و مناسبترین صندلیها برای اتاق انتظار کلینیکهای عمومی، صندلیهای نیمکتی است.
شیوه معمول و متداول چیدن مبلمان و صندلیها در اتاق انتظار، چیدمان در امتداد دیوارهاست. اگر فضای کافی در سالن انتظار نیست، میتوانید چند ردیف صندلی را روبرو یا پشت سر هم بچینید. استفاده از استند کتاب، تلویزیون، آکواریوم و گیاهان، گزینههای بسیار مناسبی برای سالن انتظار کلینیک عمومی است. در هنگام طراحی سالن انتظار، فضای کافی برای رفت و آمد بیماران و پرسنل بیمارستان در نظر بگیرید.
4. اتاق پزشک؛ یکی از بخشهای مهم در معماری درمانگاه یا کلینیک عمومی
سعی کنید اتاق پزشک را به گونهای طراحی کنید که فضای کافی برای تخت معاینه، میز و صندلی پزشک و صندلی بیمار وجود داشته باشد. همچنین رنگ و نورپردازی اتاق باید به گونهای باشد که پزشک، بدون هیچ مشکلی بتواند معاینات مورد نیاز را انجام دهد. اگر قرار است تجهیزات پزشکی خاصی در اتاق پزشک قرار گیرد، باید فضای کافی برای آنها وجود داشته باشد.
اگر میخواهید فضای گرم و آرامبخشی به اتاق پزشکان در کلینیک عمومی یا درمانگاه ببخشید، میتوانید از رنگهای سبز یا آبی در اتاق پزشک استفاده کنید. استفاده از گیاهان در اتاق پزشکان میتواند هوای تمیز و مطبوعی را در اتاق پراکنده کند.
5. در هنگام طراحی کلینیک عمومی، نورپردازی و روانشناسی رنگ را جدی بگیرید
یکی از مهمترین مسائلی که در طراحی کلینیک عمومی و درمانگاه باید در نظر بگیرد، مسئله رنگپردازی است. اکثر کلینیکها با رنگهای خنثی مثل سفید، کرمی، خاکستری، بژ و غیره طراحی شدهاند؛ ولی در حال حاضر استفاده از رنگهای آبی و سبز باعث میشود که زیبایی و آرامش خاصی به فضای درمانگاه ببخشید.
انسانها، موجودی احساسی است که گهگاه فکر میکند، بنابراین به شدت تحت تأثیر احساس است. رنگها اولین کاری که میکنند احساسات انسان را به جوشش درمیآورند و روی احساسات انسان تأثیر میگذارند. ترکیب رنگهای خنثی مثل سفید و رنگهای سبز و آبی میتواند آرامش بیشتری به کلینیک ببخشد.
رنگ مبلمانها در سالن انتظار را میتوانید به شکلی انتخاب کنید که با رنگ دیوارها در تضاد باشد. انتخاب رنگهای تیره میتواند گزینش هوشمندانهای برای رنگ مبلمان و صندلیها باشد.
6. نورپردازی؛ عنصری که حال و هوای درمانگاه عمومی را به کلی متحول میکند
یکی دیگر از نکات مهم در هنگام طراحی کلینیک عمومی، توجه به نورپردازی مناسب و هدفمند است. اتاقهای پزشکان در بیمارستان باید نور و روشنایی کافی داشته باشند. استفاده از نور طبیعی (نور خورشید) و نور مصنوعی در کنار هم میتواند وضعیت روشنایی اتاقها و بخشهای مختلف کلینیک را بهبود ببخشد.
فضاهای روشن، خلق و خوی بیماران و مراجعان را بهبود میبخشند. البته باید میزان روشنایی بر اساس استانداردهای موجود باشد؛ چون روشنایی بیش از حد باعث آسیب به چشم میشود.
در طراحی کلینیک عمومی، آرامش و بهبود بیماران بیشترین اولویت را دارد!
کلینیکهای عمومی هر روز پذیرای تعداد زیادی از بیماران هستند. گاهی مواقع بیماران ناگزیر هستند که زمانی طولانی منتظر بمانند تا بتوانند برای درمان نزد پزشک بروند. در این حالت، فضای کلینیک باید به گونهای طراحی شود که آرامش و صبر را در وجود بیماران منتظر تقویت کند. همچنین اگر بیماری در کلینیک بستری باشد، نیاز به آرامش و سکوت دارد تا حال روانی و جسمی او بهبود یابد.با این تفاصیل، معماری و طراحی کلینیک عمومی باید با محوریت آرامش بیماران و همراهان آنها طراحی شود.
در این مقاله تلاش کردیم چند مورد از مهمترین نکات برای طراحی کلینیک عمومی را بیان کنیم. از نظر شما چه نکات دیگری را باید در هنگام معماری کلینیکها و مراکز درمانی عمومی مد نظر قرار دهیم؟ لطفاً نظرها و تجربیات تخصصی خود را در بخش دیدگاهها (زیر همین مقاله) با ما به اشتراک بگذارید.
دکوراسیون و طراحی درمانگاه نقش بسیار تعیینکننده را در ایجاد یک محیط حرفهای و زیبا ایفا میکند. این امر نه تنها به ایجاد احساس آسایش بیشتر بیماران کمک میکند، بلکه تجربهی آنها را از فضاهای درمانی به کلی تغییر میدهد. استفادهی بهینه از نور طبیعی، ایجاد آسایش حرارتی و صوتی، مسیریابی صحیح، ایجاد امنیت افراد در محیط درمانگاه و … از جمله مواردی است که باید در نظر داشته باشیم. در این مطلب به ملاحظات مهم طراحی داخلی، بایدها و نبایدهای طراحی و دکوراسیون داخلی درمانگاه پرداختهایم.
ملاحظات طراحی درمانگاه عمومی و تخصصی
درمانگاه فضایی تخصصی و عملکردی است که تسهیلات خاصی را ارائه میدهد و باید جوابگوی نیاز بیماران و پرسنل باشد. بحث طراحی داخلی درمانگاه آنجایی اهمیت پیدا میکند که ما موظفیم علاوه بر رعایت استانداردهای طراحی، فضایی زیبا و راحت را برای آسایش افراد ایجاد کنیم. در اینجا نکاتی را برای طراحی اصولی درمانگاه ارائه دادهایم که حتما میتواند برای شما مفید باشد.
اگر نمیدانید چه تغییراتی می توانید در طراحی فضای درمانگاه ایجاد کنید ، شرکت معماری شیپ با در نظرگرفتن استانداردها و ضوابط طراحی و با ایده های خلاقانه میتواند به شما در طراحی درمانگاه کمک کند.
فراهم کردن تجربهی مثبت از فضا
فراهم کردن آسایش بیماران و پرسنل در محیط درمانگاه، اصلیترین هدف معماران و طراحان است. برای این منظور لازم است سه مورد را مورد بررسی قرار دهیم.
طراحی اتاق انتظار
طراحی داخلی اتاق انتظار کلینیک باید به نحوی انجام شود که افراد در تمام گروه سنی در آن احساس راحتی داشته باشند. انتخاب مبلمان مناسب، در نظر گرفتن محیطی برای بازی کودکان و توجه به دکور و زیبایی محیط، از جمله مواردی است که هنگام طراحی اتاق انتظار کلینیک و مطب باید در نظر داشته باشیم.
رعایت حریم خصوصی افراد
توجه به حریم خصوصی افراد، یکی از مهمترین اصول طراحی درمانگاه مدرن است. از این رو اتاقهای عمل، اتاقهای درمان و بخش تزریقات درمانگاه باید با دیوارها یا پارتیشنهای مناسبی پوشیده شوند. استفاده از شیشههای هوشمند در اینجا میتواند راهکار خوبی باشد. 
فراهم کردن دسترسی راحت
لازم است امکاناتی را برای افراد دارای ناتوانی جسمی در نظر داشته باشیم. برای مثال باید عرض مسیرها و راهروها برای عبور صندلی چرخدار مناسب باشند و در کنار پلههای ورودی، رمپ مخصوص ایجاد کنیم. قرار دادن دستگیرههایی روی دیوار راهروها و فضاهای انتظار نیز، به تردد آسانتر افراد در محیط درمانگاه کمک میکند.
بهداشت و کنترل بیماریها
محیط درمانگاه مستعد انتقال انواع بیماریهای مسری است و به دلیل عبور و مرور افراد مختلف، امکان انتشار عفونتها در آن وجود دارد. به این منظور لازم است هنگام طراحی درمانگاه تخصصی و عمومی، شرایط بهداشت محیط را در نظر داشته باشیم. در اینجا دو مورد را مورد بررسی قرار میدهیم.
تمیزی محیط
انتخاب متریال مناسب برای سطوح، کف و دیوارها، اولین قدم برای رعایت بهداشت در محیط درمانگاه است. سطوح باید شفاف و عاری از خلل و فرج باشند تا به آسانی تمیز شوند. همچنین لازم است شیرهای آب برای شستن دستها در بخشهای مختلف درمانگاه قرار داده شوند.
کیفیت هوا
با در نظر گرفتن سیستم تهویه مطبوع مناسب، میتوانیم هوای تازه و پاک را در فضای درمانگاه به جریان بیندازیم. این امر به آسایش بیشتر افراد کمک کرده و خطر انتشار بیماریهای مسری را کاهش میدهد.
کارایی فضا و گردش آسان
منظور از کارایی فضا در طراحی درمانگاه مدرن این است که افراد به راحتی و با کمترین مانع بتوانند در محیط درمانگاه تردد داشته باشند. برای مثال، هنگام طراحی دکوراسیون داخلی بیمارستان، باید به جمعیت افراد، گروه سنی و نوع بیماری (مشکلات حرکتی، بینایی و …) توجه کنیم. در اینجا طراحی پلان درمانگاه اهمیت بسیاری پیدا میکند و لازم است دو نکتهی زیر را در نظر داشته باشیم.
نام تجاری و هویت فضا
طراحی و دکوراسیون داخلی امروزه نقش مهمی را در زمینهی تبلیغات و برندینگ ایفا میکند. بنابراین هنگام طراحی درمانگاه عمومی یا تخصصی، لازم است به مواردی مانند رنگ مورد استفاده در طراحی داخلی و نشان تجاری (لوگو) درمانگاه توجه داشته باشیم.
لوگو و نشان تجاری
استفادع از رنگهای سازمانی مورد استفاده در نشان تجاری میتواند به فضای درمانگاه هویت ببخشد و آن را در ذهن افراد ثبت کند. میتوانیم نشان تجاری درمانگاه را در بخشهای مختلف مانند نشیمن اتاق انتظار یا پشت میز پذیرش به نمایش بگذاریم. 
نکات طراحی داخلی درمانگاه
همانطور که پیش از این گفتیم، طراحی داخلی، حتی بیشتر از طراحی نمای بیمارستان و درمانگاه اهمیت دارد. چرا که فضاهای داخلی احساس افراد را نسبت به محیط تعیین میکنند. البته که با در نظر گرفتن تمهیداتی هنگام طراحی نما، میتوانیم کارایی فضای داخلی را افزایش دهیم. در ادامه نکات مهم و کلیدی را برای طراحی درمانگاه تخصصی و عمومی ارائه دادهایم.
نورپردازی مناسب درمانگاه
نور در احساس ما از فضا نقش تعیینکنندهای دارد. از طرفی در محیطهای درمانی، نور نقش پررنگتری ایفا کرده و برای پاک کردن محیط از آلودگی و کاهش خطاهای پزشکی، حائز اهمیت است. پیشنهاد ما برای نورپردازی کلینیک به این ترتیب است:
- استفادهی بهینه از نور طبیعی روز: نور روز خواص شفابخش دارد و میتواند تاثیر خوبی روی روحیهی بیماران داشته باشد.
- استفاده از چراغهای سقفی الایدی: چراغهای سقفی الایدی انتخاب خوبی برای طراحی داخلی درمانگاه هستند و میتوانیم به وسیلهی آنها نور یکنواخت و زیبایی در محیط ایجاد کنیم.
- استفاده از چراغهای دیواری یا ایستاده: این سبک از چراغها برای فضای انتظار انتخاب خوبی هستند و به وسیلهی آنها میتوانیم جوی صمیمی و مثبت در اتاق انتظار درمانگاه ایجاد کنیم.
استفاده از مبلمان راحت و استاندارد
اتاق انتظار درمانگاه باید از هر جهت راحت و استاندارد باشد. چرا که ممکن است بیماران مجبور باشند مدتی را در انتظار بمانند. لازم است ساعات شلوغی درمانگاه را زیر نظر بگیریم و تخمین خوبی از تعداد افراد حاضر در درمانگاه داشته باشیم. بر اساس آن میتوانیم تعداد مبلمان را تعیین کنیم. پس از آن بحث راحتی مطرح میشود که نکات زیر میتواند راهگشا باشد:
- انتخاب صندلیها باید متناسب با فضای درمانگاه و سبک طراحی درمانگاه مدرن انجام شود.
- گزینههای مختلف برای نشستن باید وجود داشته باشد. برای مثال میتوانیم چندین صندلی، نیمکت و مبل راحتی در فضای درمانگاه داشته باشیم تا افراد بسته به شرایط خود، از آنها استفاده کنند.
استفاده از آثار هنری در طراحی داخلی درمانگاه
ایجاد جذابیت بصری با استفاده از اکسسوریهای دکوراتیو، یکی از راهکارهایی است که به بهبود تجربهی بیماران و پرسنل درمانگاه کمک میکند. عناصر تزئینی باید با عملکرد درمانگاه و سبک دکوراسیون آن هماهنگ باشند. برای مثال در دکوراسیون کلینیک زیبایی مدرن، میتوانیم از تصاویر چهره و عناصر مربوط به طبیعت و زندگی استفاده کنیم. رعایت نکات زیر در اینجا میتواند راهگشا باشد:
- استفاده از عناصر طبیعی و گیاهی مانند انواع گلدانهای تزئینی و آپارتمانی برای طراحی درمانگاه عمومی و تخصصی پیشنهاد میشود.
- میتوانیم با انتخاب بافتهای متنوع و زیبا در فضا تنوع ایجاد کنیم. برای مثال با نصب تابلو فرش، دیوارکوبهای پارچهای رنگی و … میتوانیم به دکور مطب دندانپزشکی یا کلینیک پوست و مو، جلوهی زیبایی ببخشیم.
ایجاد حریم خصوصی برای بیماران و پرسنل
همانطور که پیش از این توضیح دادهایم، ایجاد حریم خصوصی برای بیماران و پرسنل، یکی از مهمترین ارکان طراحی داخلی درمانگاه است. راهحلهایی برای مسائل مربوط به حریم خصوصی وجود دارد که از میان آنها میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- لازم است پردههایی را در کنار تختهای معاینه قرار دهیم تا بیماران در حین معاینه احساس راحتی داشته باشند.
- انتخاب پارتیشنهای شیشهای مات یا دارای شیشههای هوشمند برای حفظ حریم شخصی بیماران، ایدهی خوبی است. این شیشهها قابلیت مات و شفاف شدن دارند و به این ترتیب در مواقع مورد نیاز، نور طبیعی را به فضاهای جانبی انتقال میدهند.
استفاده از عناصر سبز و طبیعی
استفاده از عناصر سبز و طبیعی در دکوراسیون و طراحی مطب به بهبود حال بیماران کمک کرده و فضا را از خشکی و سردی رایج در محیطهای درمانی نجات میدهد. برای مثال میتوانیم از مصالح طبیعی مانند چوب در طراحی درمانگاه مدرن خود استفاده کنیم. همچنین استفاده از عناصر گیاهی، به فضا حس تازگی و لطافت میبخشد. گامهایی که در جهت سبز شدن فضای درمانگاه میتوانیم برداریم، عبارتند از:
- استفاده از مصالح پایدار و سازگار با محیط زیست
- در نظر گرفتن امکاناتی برای مدیریت و تفکیک زباله
- بهرهگیری از طراحی بیوفیلیک
طراحی درمانگاه تخصصی یا عمومی با هدف کنترل بیماریها
فضای درمانگاهها به دلیل تردد بیماران، مستعد انتشار انواع عفونت و ویروسهای مختلف است. از این رو لازم است تدابیری را برای کنترل بیماریها بیندیشیم که از میان آنها میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- باید در تمام فضاها از سطوحی استفاده کنیم که به راحتی تمیز شوند.
- شیرهای آب بدون نیاز به دخالت دست وهمچنین دستگاههای پخش مایع صابون، برای کنترل انتشار عفونتها ایدهی خوبی هستند.
توجه به همراهان و خانوادهی بیماران
بیماران بدحال، کودکان یا سالمندان معمولا با اعضای خانواده یا دوستان خود به درمانگاه منتقل میشوند. از این رو لازم است امکاناتی را برای آسایش همراهان در نظر داشته باشیم. این موضوع در دکور و طراحی داروخانه درمانگاه نیز باید در نظر گرفته شود. رعایت موارد زیر میتواند راهگشا باشد:
- در نظر گرفتن فضاهای غذاخوری و استراحت با توجه به سن جمعیتی مراجعین به درمانگاه پیشنهاد میشود.
- در نظر گرفتن اتاقهای مادر و کودک برای تعویض پوشک و شیردهی به نوزادان، از جمله اقدامات لازم است که آسایش مراجعین را به همراه دارد.
سخن پایانی
درمانگاههای امروزی، صرفا یک فضای عملکردی عاری از عناصر زیبا نیستند. طراحان با در نظر گرفتن تمهیداتی، سعی بر این دارند که طراحی درمانگاه مدرن با توجه به نیازهای روحی و جسمی افراد انجام شود. در این مطلب نکاتی را در مورد طراحی و دکور درمانگاه ارائه دادیم. در صورتی که قصد راهاندازی درمانگاه و یا تغییر دکوراسیون داخلی آن را دارید، میتوانید از شرکت شیپ کمک بخواهید. تیم حرفهای طراحی و اجرای شیپ میتواند در تمام امور راهنمای شما بوده و در پایان بهترین نتیجه را در اختیار شما قرار دهد.
سوالات متداول
چه رنگهایی برای طراحی درمانگاه پیشنهاد میشود؟
رنگهای روشن، طبیعی و ملایم برای طراحی نما و دکوراسیون داخلی درمانگاه، بهترین انتخاب هستند. در کنار این رنگها میتوانیم از لکههای رنگی شاد و جسورانه نیز استفاده کنیم تا فضا از سردی و یکنواختی نجات پیدا کند.
برای ایجاد حس مثبت برای کودکان در محیط درمانگاه چه کنیم؟
کودکان معمولا در مواجهه با محیطهای درمانی دچار ترس و استرس میشوند. با استفاده از عناصر بصری جذاب، رنگهای جسورانه، کفپوش نرم و ایجاد محیطی برای بازی کودکان، میتوانیم از ترس و استرس آنها بکاهیم.
آیا فناوری روز در طراحی داخلی درمانگاه نقشی دارد؟
پیشزفت تکنولوژی، طراحی فضاها را نیز دستخوش تغییر کرده است. در درمانگاهها میتوانیم با استفاده از کیوسکهای نمایش لمسی، انواع ابزارهای معاینه پزشکی از راه دور و فناوریهای پیشرفته آموزش بالینی، محیطی کاربرپسند و حرفهای را برای بیماران و پرسنل ایجاد کنیم.
چگونه میتوانیم احساس آرامش و امنیت را در محیط درمانگاه ایجاد کنیم؟
با استفاده از پالتهای رنگی آرامبخش، نورپردازی جهتدار، آثار هنری زیبا و مبلمان راحت، میتوانیم فضایی شفابخش و آرام طراحی کنیم که افراد در آن کمترین استرس را تجربه میکنند.
برای کاهش مصرف انرژی در طراحی درمانگاه چه راهکارهایی وجود دارد؟
استفاده از مصالح عایق حرارتی و صوتی، راه دادن نور طبیعی روز، استفاده از چراغهای کممصرف و راهاندازی سیستمهای HVAC، میتوانیم به بهینهسازی مصرف انرژی کمک کنیم.
1 دیدگاه
از اون مقالاتی بود که آدم با خیال راحت بهش اعتماد میکنه. ممنون بابت این محتوا